istatistik

korkunç bir başlık attığımın farkındayım, ama bahsedeceğim istatistik, o korkunç istatistik dersi değil:

Amerika Birleşik Devletleri 151
Türkiye 96
Japonya 18
Rusya Federasyonu 11
Çin 2
Avustralya 1

bu gördüğünüz benim ülkelere göre sayfa görünümü istatistiğim ve ilk tepkimi belirtmek istiyorum: OHA! ya blogspot fena halde benimle kafa buluyor, ya da benim uluslararası bir sayfam var ama haberim yok. Let me continue in English. I will not do it of course. Content would stay exactly the same but I never trust my English. Sorry fellows, and I already knew that you most probably clicked "the next page" and visited my place. "my place" dikkatinizi çekerim. "mein Platz" but Sorry Chinese people I can not speak in Chinese. Entschuldigungen Sie Chinesen und Chinesinnen. Neyse şımarıklığımı yeterince belirttiğime göre şaşkın mod.a geri dönebilirim. Neler oluyor burada!
Tamam mantıklı olan "Sonraki Sayfa" muhabbetini bir kenara bıraktım,
Varan 1: Amerikaya exchange'e giden arkadaşlarım sıkıntıdan benim blog'a sardılar.
Varan 2: Ben uluslararası alanda blog reklamımı yapıyorum farkında olmadan.
Varan 3: Şu DNS değiştirenler başka ülkelerin server'larına geçtiler.
Varan 4: Ben aslında ABD'de çok ünlüyüm ya.
İstatistiksel incelemelerime devam edeceğim. Her an dil değiştirmem olası.
Ah o listede bir Finli, bir İsveçli olsaydı.
Alman olsaydı da belki Almanca bir iki cümle ederdim. Mühim olan kalpleri kırılmasın.
Japonlar arrigato! watashiwa mina.


Internet Explorer 182 (65%)
Firefox 42 (15%)
Chrome 26 (9%)
Opera 14 (5%)
Safari 14 (5%)
Netscape 1 (<1%)

Bu da diğer bir istatistiğimiz, gördüğünüz gibi çoğunlukla IE kullanıcılarının dikkatini çekmişim. Buradan da karakter analizi yapardım ama sevgili takipçilerimi gücendirmek istemem.

öyle veya böyle birileri açıp benim blog'umu okuyor ya, ne mutlu bana. öpüyorum.

yattığım yerden teoriler

* zaman görecelidir bu benim değil einstein'in kuramı. ama bence -henüz tam olarak belirleyememekle beraber- bu zamanın göreceliliğinin grafiği çizilebilir. dış koşulları, zorunlulukları bir kenara bırakınca, günün her saatinin tamamen aynı değerde olduğu tatil ortamında kendimde gözlemledim ki, bir sarkaç misali zaman. bir noktadan başlıyor gittikçe hızlanıyor en hızlı olduğu noktadan sonra yine eşit zaman diliminde yavaşlamaya başlıyor. diğer dilimler için henüz kuramadım ama kendi açımdan akşam dokuzda bir hızlanma başlıyor, tam 12nin yani gece yarısının nasıl geçtiğini bile anlamıyorum ve yavaşlayarak gece 3e kadar devam ediyor, gece yine 4 gibi benim için zamanın durduğu anken -ki bunu gece 3 sabah 5 aralığı sayabilirim- sonrasında yine normale dönüyor, tam olarak simetrik veya periyodik veya düzgün bir grafik düşünemedim henüz, zaten üzerinde pek kafa yorduğum da söylenemez. ama böyle bir grafiğin var olduğunu ve insandan insana değişebileceğini ortaya atıyorum.

* insanın iletişim ihtiyacı yaşamını sürdürmesi için gereken temel ihtiyaçlardan biridir. her türlü ihtiyacı karşılansa da, eğleneceği ya da beklediği bütün ortamları elde etse de, bu ortamlarda diğer insanlar olmazsa kişi yaşayamaz. insanlar olsa bile iletişim kuramadığında, mesela bir görünmezlik durumunda yine de yaşamını devam ettiremez. birileriyle en azından görsel kontakta bulunmak insanın beslenme, barınma gibi temel ihtiyaçlarıyla eş değerdedir.

kitap yazma istegi

Filmler izlemekteyim kitap yazma isteğimi daha da tetikleyen filmler. Bu .txt formatındaki yazılardan, -daha da güzeli- daktilo çıktılarından sayfalarca olsun elimde. Kalın bir tomara benim elimden çıkmış olduklarını bilmenin heyecanıyla sarılayım. Üreteyim ve altına imzamı atabileyim.
Ama ne yazmalıyım hiç bilmiyorum. "romance" denilen türde bir şey yazmayı denedim, hayattaki tecrübesizliğim tıkadı yolumu. Çoktan bitirmiş olduğum bir şey; yani lise hayatı hakkında yazmayı denedim. (El yazısıyla) 70 sayfa taslağım duruyor, devam etmeye gerek görmüyorum. Çünkü tamamen saçmalık. Çünkü televizyonu açsan her dizide karşına çıkacak, benzeri olayların farklı isimlerdeki karakterlere yüklenmiş hali. Onun altında Mina ya da X yazıyor olması bir şeyi değiştirmeyecek. Benden bir iz yok yazılarda. Hayal gücüm adı altındaki de oradan buradan toplanmış fotograf kareleri, izlediklerim, okuduklarım toplamı.
Montaigne'in "Denemeler"ini baş ucu kitabım yapmak istiyorum, deneme yazarı olmak istiyorum, ama hiçbir zaman onu sindirerek okuyacak kadar açık bir zihne sahip olduğumu düşünemiyorum ve erteliyorum durmadan. En realist olan yaklaşımım ise, adaşım Mina Urgan'ın "Bir Dinozorun Anıları" kitabının benzeri bir yazı kaleme almak olurdu, çünkü sadece kendimden ve düşüncelerimden bahsedebiliyorum yazarken. Aslında herkesin bunu yaptığına inanıyorum; ama ben henüz bunu başkasının dilinden anlatmayı ve diğer fikirlerimle kaynaştırmayı, daha da önemlisi bütün fikirlerimi sınıflara ayırıp bir kaç karakter yaratmayı öğrenmedim. Evet, benim fikirlerimden onlarca karakter çıkabilir, şu andaki dağınıklığıyla bile çıkabilir hem de. İşlenmesine çok da gerek yok.
Ne yazmalı bilmiyorum, bu büyük bir husus. Ama bütün enerjimi saatlerimi bir yazı işine verip, ortaya okunmaya değer bir şey çıkarmayı çok isterim. 50 kişi okuduğunda saçmalık olduğunu düşünsün; ama 51. kişi kendinden bir şeyler bulabiliyorsa orada bu iyi; ama 51. kişi okuyup hayatında değişikliğe gidebiliyorsa bu mükemmel; ama 51. kişi yazdıklarımla aydınlanabiliyorsa işte bu her şeye değer.
Sanırım editöre ihtiyacım olur her şeyden önce. Çünkü düşüncelerimin hiç durmayan akışı içinde bir durup, onları cümlelere dökmeye çalışmak yeterince zor zaten. Ve bir de bu cümlelerin olabilecek en anlamlı ve yerinde kelimelerden oluşuyor olması gerekliliği, tamamen bir fren mekanizması.
Yine de kitap yazmak istiyorum. bütün o mühendislik safsatasını beynimin sağ lobunda bırakarak hem de. Solu yazmak istiyorum, içimdeki solu, akılcı değil yaratıcı ve sınır konulamayan gerçekliği.
İçimde felsefe, sanat ve edebiyata dair ne varsa bütünleşip kağıtlara dökülsün. Onları karşımda görmek istiyorum.

sınav dönemi

hani final döneminde aklınıza yapılacak en faydalı(!) şeyler gelir ya. blog yazmak da benim için işte öyle bir şey. nispeten daha az önemli bir quiz arifesinde blog yazasımın gelmesi ve yazacak hiçbir şeyimin olmaması, bu çıkış noktamdı diyelim ve sanırım aylar sonra başka bir post'ta görüşmek üzere diye bitirelim.

yazasım geldi

gel benimle çok çok uzaklara
hüzünlerimi bir parça aşkla değiştir

uzun bir aradan sonra yazasım geldi. ayrıca yine uzun bir aradan sonra kendi istemim dahilinde yaşar dinliyorum.

bırak dudaklarından benler okunsun
bırak ellerim saçlarına dokunsun

ne yazayım onu da bilmiyorum. sabaha kadar oturduğum şu günlerimde duygularından arınmış halde otururken bir insan internette yayınlamak için ne yazabilir ki. birilerine belki şunu diyebilir

söz veriyorum her şey çok güzel olacak sadece sen ve ben

diyemiyorum. bir şeyler hissetmeyi bırakalı çok oldu. duygularımı geri kazanmaya uğraşıyorum. bir kısmını kazandım sanki. duyguları maddeleştirdiğimizde geri alabiliyoruz onları, tamamen hormonal olduğunu düşündüğümüzde. kutsallaştırmadığımızda gözümüzde. basite indirgedim sevgiyi. birazcık kalp çırpıntısı sadece. bunu geri kazanabilirim elbette ki.
geri gelmeyen umutlar.
hayat her darbeyi sana değil umutlarına vuruyor aslında farkında değilsin. değiliz hiçbirimiz. zamanın her şeyi geçirmesi böyle. zamanla sıyrılıyorsun umutlarından, yaralı kısımlar onlarla beraber geride kalıyor.
belki de herkes farklıdır. insanları küçümsememeli. herkes kendisinin özel olduğunu düşünürken hele...
insanlarla iyi geçinmenin reçetesi varmış evet. reçeteye uygun yaşayabiliyorum kimi zaman.
evet yine o cümleye geldim, oradan oraya anlamsızca atlarken aslında günlerdir aklımda dönüp duran cümleye geldim. "artık insanları daha az seviyorum." bu böyle.

bu bir çeşit nefret değil, insanlıktan nefret ettiğimi düşündüğüm zamanlar da oldu. bencilliklerini, içlerindeki nefreti açıkça görebildiğim zamanlar. onlardan biri olamayacağımı, hep yalnız olacağımı sanırdım.
bir dönem de aslında insanları çok sevdiğimi, ama bu uzaklaşmanın kendimi sevmememden kaynaklandığını sandım.
kendi tahlillerimi yazabilirim sayfalarca. zaten bir tek kendimi yazabildiğimi farkediyorum.

ama niye yayınlıyorum zırvalarımı. bilmiyorum.

ve neden Büyük Harfleri sevmiyorum onu da bilmiyorum.

Ahmed Arif ve Şiirleri

“Ard – arda kaç zemheri,
Kurt uyur, kuş uyur, zindan uyurdu.
Dışarda gürül gürül akan bir dünya…
Bir ben uyumadım,
Kaç leylım bahar,
Hasretinden prangalar eskittim.”
Hasretinden prangalar eskittim cümlesini beynimize, kalbimize kazıyan şair Ahmed Arif’ten bahsetmek gereğini duyuyoruz yıllardır. Kendi zamanını aşan söylemi onu hangi zamanda olursa olsun okunur kılıyor ve onu anlayabilmek için şiirlerine bakmamız yetiyor. Kendini, hayatını, en önemlisi de hayata bakış açısını malzeme yapmış şiirlerinde. Ahmed Arif kimdir, neyi düşünür, nasıl yaşar sorularının cevabı dizelerinde saklıdır.
Ahmed Arif’in şiiri deyince akla ilk olarak gelen özellik yüksek sesle okunan şiir olmasıdır. Ne herkesi hoş tutma kaygısı güder, ne de yazmış olmak için yazılmıştır onun şiirleri. İnsanlara mesaj vermek ister, kendi doğrularını herkese anlatmak ve olan bitenin farkına varılması amacı güder. “ ‘Kim bu cennet vatanın uğruna olmaz ki feda’ / Yiğitlik, sen cehennem olsan da bile / Fedayı kabul etmektir, / Cennet yapabilmek için seni, / Yoksul ve namuslu halka.” Fikirlerini sunar, eleştiride bulunur. Onun için yiğitlik, söylediği gibi, vatanı için çalışmaktır, ama sadece kendi yaşaması için de değil, bütün halkın yaşaması için. Cümlelerinin arasında halkın o günkü yoksul halini de belirtir, ama okurken bu yoksulluğun o insanları yücelttiğini de düşünürüz. Yoksulluğu ve yoksulluğu yeren insanların aksine, o halkın yoksul kesimine de saygı gösterirdi. Küçük burjuvazi diye adlandırdığı insanlardan uzak durması onun şiirinin bu hali almasının sebeplerinden biri. Kendi de Garip akımından etkilenmemesini bu şekilde açıklar zaten: “Orhan Veli olsun, çevresindekiler olsun, birer küçük burjuvaydılar. Hem de İstanbul burjuvası. Düşünce ve davranışları kendilerine örnek seçtikleri Fransız şairlerin paralelindeydi. Oysa ben Doğuluydum. “Az gelişmiş” değil, sömürülmek için kasıtlı olarak geri bırakılmış bir ülkenin, aşiret töreleriyle yetişmiş bir çocuğuydum.” Görüş benzerliğinden dolayı, Nazım Hikmet’i çok takdir etse de, Ahmed Arif kendi tarzını oluşturmuş, kendi sesini duyurmayı başarabilmiş bir şair.
Ahmed Arif şiirlerinde de söylediği gibi, Anadolu’nun şairi. Diyarbakır doğumlu ve hayatının büyük kısmını Anadolu’da geçirmiş. Kendi fikirlerini toprağıyla besler ve Anadolu şiirinde de: “Utanırım, / Utanırım fıkaralıktan, / Ele, güne karşı çıplak... / Üşür fidelerim, / Harmanım kesat. / Kardeşliğin, çalışmanın, / Beraberliğin, / Atom güllerinin katmer açtığı, / Şairlerin, bilginlerin dünyalarında, / Kalmışım bir başıma, / Bir başıma ve uzak. / Biliyor musun?” Nazım’la en büyük farkları da budur zaten. Nazım, İstanbul’da yaşar ve orada yaşayanlara seslenirken, Ahmed Arif, tüm Anadolu insanlarına, içinde yetişmiş olduğu aşiretlere de seslenir. Hatta, Adiloş Bebenin Ninnisi’nde aşiret yaşantısının bir kısmını açıkça yazmıştır. Bundan gocunmamaktadır. Umudun dağlarda olduğunu düşündüğü zamanları da görürüz şiirlerinde. “Ama hesap dağlarladır, / Umut dağlarla.”
Ahmed Arif’in şiirleri hapiste kaldığı dönemde, kişilik kazanımını tamamlamıştır, hatta en vurucu şiirleri bu dönemde ortaya çıkmıştır. Hapishane hayatını anlatır bazı şiirlerinde, ve bu şiirler onun dört duvar ardındayken bile umudunu yitirmediğini gözler önüne serer. Kendisi hiçbir şey yapamasa da gençliğe güvenmektedir. Bütün bir insanlığın özgürlüğünü kazanmasını, kendi özgürlüğünün önüne koyar. Tüm umutlarına, güzel günler beklentilerine karşın, geçirdiği zor günleri de yazıya döker bazen. “Akşam erken iner mahpusaneye. / Ejderha olsan kar etmez. / Ne kavgada ustalığın, / Ne de / çatal yürek civan oluşun. / Kar etmez inceden içine dolan, / Alıp götüren hasrete.” Ama yine aynı şiirde yazar umutlarını da. “Ve dışarda delikanlı bir bahar, / Seviyorum seni, / Çıldırasıya…”
Ahmed Arif şiirinde doğuyu, aşiretleri, eşkiyalık olarak çağrışım yapabilecek dağa çıkmaları, hapis hayatını, zincirleri, prangaları, kavgaları görmekteyiz. Ama tüm bunları özgürlük, eşitlik kavramlarını kitlelere ulaştırabilmek amacıyla kullanır. Yaşadığı ortamı, aşiretleri reddetmez, evet; ama onun “namus” adı altında insan öldüren, mantığa sığmayan şeyler yapan biri olduğunu düşünemeyiz bile çünkü, onun doğululuğu “kirve, kardeş, kanla bağlı olmaktır”, “birbirine karışan tavukları”, “pasaporta ısınamayan içi”dir. O doğu – batı ayrımına düşenlerden değil, doğuyu geride bırakanların karşısında olanlardandır. Yoksul olmak gibi aşiret olmak da ayıp değildir onun gözünde.
“Bu ne ayıp, ne de yasak, / Öyle bir gerçek, kendi halinde, / Belki, yaşamama sebep…” Davası uğruna yaşayan adamın cümleleri bunlar. Gelecekten, gençlikten, okurlarından, insanlıktan beklentisi onu ayakta tutar. Bir an önce kurtulmak ister içinde boğulmak üzere olduğu karanlıklardan. “Hani, kurşun sıksan geçmez geceden, / Anlatamam, nasıl ıssız, karanlık… / Ve zehir – zıkkım cıgaram. / Gene bir cehennem var yastığımda, / Gel artık…” Sevgilisine yazar gibi yazılmıştır bu satırlar. Özgürlük dev bir özlemle beklenir. Yılları alır bu bekleyişi de. Fikirleri yıllar geçtikçe değişmemiş, hatta güçlenmiştir. “Nasıl da yılları buldu, / Bir mısra boyu maceram… / Bilmezler nasıl aradık birbirimizi, / Bilmezler nasıl sevdik, / İki yitik hasret, / İki parça can.” Ahmed Arif şiirlerinde sadece siyasi söylemi değil, insanı hedefler. İnsanları, tarihi, felsefeyi bir iki cümlede doğayla birleştirir. Doğayı da yazar, onu işleyen “yüreği çatlamayan” işçileri de.
Ahmed Arif’in ve onu tanıyan, onun şiirlerine bulaşan herkesin ortak kanısı; onun bir Anadolu delikanlısı, “dostuna yarasını gösterir gibi / bir salkım söğüde su verir gibi / öyle içten / öyle derin” bir Çukurova yiğidi olduğu yönünde. Hayatı boyunca ideallerinden şaşmamış ve özüne sadık kalmış. Devrimci ruhunu her durumda ön plana çıkarırken, geleceğe olan umutlarını da bu ruha bağlamıştır. “ ‘Umutsuzluğa düşmek’ ise bir devrimciye yasaktır. Cellat elinde işkencede ölüme bir soluk kalmışken bile. Yalnız yasak değil ayıptır da. Çünkü devrimcinin kendisi, insanlığın yarını ve umududur. Bu bir kural, bir ilkedir bu. Namussuzluğun, alçaklığın egemen olmadığı, soylu, güzel ve onurlu bir dünya, bu temel ilke üzerinde kurulur.”
Ahmed Arif'in hem türk edebiyatına hem de türk siyasetine yeni bir soluk getirdiği rahatlıkla ifade edilebilir. Bu yenilik, ne üslubuyla, ne de şiirinde kullandığı ideolojisiyle alakalıdır; sadece bu ikisini kaynaştırması, birinden diğerine geçişleri, anlatmak istediği fikirleri, halkın şivesiyle yazabilmesiyle ilgilidir. Ayrıca şiirlerindeki “sen”in yerine hem bütün insanları, hem davasını, hem de sevgilisini koyabilir olmak, bunların hepsini şiirinde bütünleştirmiş olması, onun üslubunu ustaca geliştirdiğinin de göstergesi bir yandan.

Sabahattin Ali ve Karakterleri

Sabahattin Ali, 41 yıllık yaşamına sığdırdığı birçok roman, şiir, oyun yazılarının arasında öyküleriyle dikkat çekmeyi başaran bir yazar olmuştur. Öyküleri, sergilediği toplumsal duruşunun kanıtı niteliğindedir. Yazar, köyü ve köylüleri kimi zaman gözlemci, kimi zamansa eleştirel bir bakış açısıyla mercek altına almıştır. Onun hikayelerindeki köylülerden her biri, hatalarıyla, doğrularıyla, yaşantıları ve düşünce yapılarıyla başlı başına bir karakter oluşturur. Biz, bireylerin toplumla, çevreyle ve birbirleriyle ilişkilerini ele alırken, onların kişiliği hakkında fikir sahibi olmuş oluruz.
Karakterlerin her biri ayrı birer kişilik sergiledikleri için teker teker ele alınmaları gerekir. “Kamyon” hikayesindeki, İzmir’e doğru yola çıkan gençle başlamak istiyorum. Hikayede genellikle olduğu gibi isim kullanılmamıştır, hikaye boyunca “delikanlı” diye bahsedilen gencin, en belirgin özelliği, dönemini birebir yansıtabilen kişiliğidir. Köylü kesimin cehaletini ve büyük şehre yaklaşımını temsil eder. Eğer İzmir’e gitmeyi başarabilirse, ailesinin geçim sıkıntısını biraz olsun hafifletebileceğini düşünmektedir. Bu düşüncesi de sağlam temellere dayanmamaktadır. Etrafındaki insanlara sorup, duyduklarına göre hareket etmektedir. İzmir’e nasıl gidebileceğini öğrenirken, bir zamanlar şoför muavinliği yapmış bakkalın oğlu: “Ülen, sen deli misin? Otomobile de para mı verilirmiş?” demesi bize gencin, tecrübesizliğini de anlatır. Nitekim, o döneme baktığımızda köy insanı sadece kendi tarlasına, hayvanına bakar, gerisini düşünmezmiş. Şimdiki bilgi akışını bir yana bırakıyorum, nasıl yolculuk edileceğini bile bilmemeleri dikkate değer. Delikanlının, diğer insanlara yaklaşımına, yine kamyonun arkasına doluşmuş insanlara kısa bir bakışta; dönemin sosyal yapısına dair hemen fikir kazanabiliyor olmamız, Sabahattin Ali’nin ustalığının bir göstergesi. Kamyon sahibinin şoföre, şoförün de kamyonun arkasındakilere emirler verdiği bir hiyerarşik düzenin içinde buluyoruz kendimizi. “Şoför yüzünü buruştururak indi.” veya “Zaten dizleri üzerine çömelerek anca sığışabilen yolcular hem: “olmaz, buraya nasıl sığar!” diye söyleniyorlar, hem de her setre pantolunun emrine itaate alışık bir tavırla birbirlerini iterek yer açıyorlardı.” cümlelerinde durumdan memnuniyetsiz olmalarına rağmen, değiştirmek için hiçbir çaba göstermediklerini anlıyoruz. Toplumsal bir kabulleniş söz konusu. Yaşam onlar için sistemli bir şekilde akıp gidiyor, olanları kabullenerek hayatlarına devam ediyorlar. Hikayenin sonunda delikanlı taşıdığı umutlarla beraber ölüp gittiğinde bizde de bir trajediyle karşılaşmışız duygusu uyanmıyor; tıpkı köyün insanları gibi, bunu hayatın akışında karşımıza çıkan herhangi bir olaymış gibi karşılıyoruz.
Bir diğer hikayede köy atmosferinden çıkıp Berlin’e gidiyoruz. Şehirden manzaralar, kalabalıklar ve akıp giden hayatın tasviri çok başarılı. Ama tabii ki Sabahattin Ali bizi köyden koparmıyor, köyün ve köylünün sorunlarına bu sefer farklı bir ortamda değiniyor. Hikayeyi birinci ağızdan anlatan kişinin, hikayenin kahramanı olduğunu düşünüyoruz başlangıçta ve tüm hikayenin köyle bağlantısının, bu adamın Berlin’den uzakta geçirdiği 4 senede, köyden köye gezmesi olduğunu sanıyoruz. Oysa ki, kahramanın zoraki bir çekingenlikle masasına davet ettiği adam bütün çelişkileriyle beraber köyün manzarasını bize sunuyor. Bu sefer, köyden çıkan gencimiz bir önceki gibi cahil de değil. Köyden çıkıp diş hekimliği okumaya Bükreş’e gitmiş, şehir hayatının canlılığıyla beraber köyden gelen köklerini de yaşatmış. Öncelikle kahramanın köyden şehre okumaya gitmesi zamane koşullarındaki değişimin farkına varmamızı sağlıyor. Bir önceki hikaye, daha önce yazılmış ve daha cahil bir döneme değinirken, “Ses” kitabındaki “Köstence Güzellik Kraliçesi” hikayesi nispeten daha gelişmiş bir dönemi işaret eder. Ama köylüler hala saflığını korumaktadırlar. Bükreş’ten gelen genç, Köstence’de güzellik kraliçesi seçilen kızı anlatırken: “İhtimal etrafımda bu kadar tabii mahluklar görmüş olmadığım için bu kızın yanı bana ılık ve gürültüsüz bir köşe gibi görünüyordu.” diyor, Sabahattin Ali’nin kaleminde; köy insanındaki dinginliğin güzelliğini, bu kız temsil ediyordu. Bu iki insan arasında ilişkinin de saflıkla başladığını ve aradan geçen zaman sonunda, şehre taşındıklarında boyut değiştirdiğini görüyoruz. Bağlılıkları hala sürüyor, insanları yutan şehir yaşantısında birbirlerine destek çıkıyorlar ama ilişkileri de yıpranmış ve kirlenmiş. Şehirdeki karmaşa hayatlarını da sarmış durumda. Sabahattin Ali tarafların umutsuzluğuyla atmosferi ilişkilendirmeye hikayenin en başında başlamış. Berlin’e 4 senelik aradan sonra dönen anlatıcı, şehrin ışıklarının, seslerinin ve insanlarının üstüne üstüne geldiğini tasvir ediyor. Onlardan kaçmak, biraz nefes alabilmek için şehir yaşantısından uzaklaşmaya çalışıyor. Üstü kapalı bir köyü arayış yol açıyor bu insanlarla karşılaşmasına da. Her ikisinin de gözlerinde köyün masumluğunu görebiliyor. Dış görünüşlerine ise şehrin yorgunluğu yansımış. Bu hikayenin Türkiye’de geçmiyor olması da bize köy edebiyatının evrensel yönünü gösteriyor.
“Mehtaplı Bir Gece” hikayesinde, iki hikayenin belirgin karakteristiklerini de görmekteyiz. Önce Sabahattin Ali, ölümün de yaşamın bir parçası olduğunu bir kere daha farketmemizi sağlıyor. Adamın kanıksamış tavırları, “Buracıkta ölebilirim!” diye düşünmesi, kendine ölecek sakin bir yer araması; Sabahattin Ali’nin diğer hikayelerindeki ölüme alışıklığı hatırlatıyor. 5 senesini memleketinden uzakta, geçim sıkıntısıyla geçiren kahramanımızın anılarında ve düşüncelerinde köy hayatı önemli yer tutar. Adamın ölümden tek korkusunu, yine bir köy alışkanlığıyla, “Köyde ölen sığırlara, atlara ve diğer hayvanlara, gündüz kargaların ve gece çakalların nasıl üşüştüklerini ve ertesi gün o leşten nasıl birkaç parça kırmızı renkli kemikten ve birkaç tutam kıldan başka bir şey kalmadığını çok görmüştü. Farkında olmadan şimdi onu bu korku avucuna almış bulunuyordu.” cümleleriyle açıklar Sabahattin Ali. Devam eden cümlesinde şehrin yabancılaştırıcılığına değinmektedir: “Kim olduklarını, ne olduklarını bilmediği ve kendisine bir çakal veya bir karga kadar yabancı bulduğu bu adamların ihtimal onu aynı şekilde dideceğini, tanınmaz hale sokacağını sanıyordu.”. “Hasta”nın dayısına sığındığı paragraflarda da yazarın ideolojisine dair fikir edinmekteyiz. Toplumsal bir sorun olan sınıf çatışmalarına da değinmiştir bunca temanın arasında. Köylünün saflığı bir önce bahsedilen hikayedeki gibi köyden gelmiş bir kadının saflığında temsil ediliyor. Kadın dış görünüşündeki çirkinliğine rağmen, adama elinden geldiğince yardım etmiş. Adamın açıkça belirtilmemiş memleket özlemi, kadının misafirperverliğinde dindirilmiştir. Adam ilk defa ölmek istememektedir. “Bu yüzde, şimdiye kadar hiçbir insanda rastlamadığı bir alakanın izleri, bir kardeş, bir ana, bir sevgili alakasının ifadesi vardı.” sözleriyle huzurunu dile getirir kahramanımız ve hikayenin sonunda; “… belki senelerden beri ilk defa olarak, sakin ve tatlı bir uykuya daldı.”
Sabahattin Ali’nin kahramanları herhangi bir köye gitsek karşımıza çıkacak insanlardan birkaçı. Doğal bir anlatım seyri içinde verilmiş onların geçim sıkıntıları, ekonomik koşulların yaşamları üzerindeki belirleyici etkisi. Köyden kente göçler ve bunun karakterlere etkisi hikayelerdeki baskın temalardan bir tanesi. Köylünün akıp giden hayatına hikayelerde değinen Sabahattin Ali, toplumsal sorunlara köylü ekseninde yaklaşarak, farkındalık yaratmak istemiş diyebiliriz. Ne yazık ki; dönemin koşulları tarafından ağır şekilde cezalandırılır. Ve bize sadece ezilen insanların çaresizliklerini harika biçimde işleyen metinleri kalır.